زردی نوزاد

خیلی از نوزادها تو هفته‌ی اول کمی زرد می‌شن: حدود ۶ از ۱۰ نوزادی که به‌موقع به دنیا اومدن و ۸ از ۱۰ نوزاد نارس. بیشتر وقت‌ها بی‌خطره، خودش خوب می‌شه و شیر دادن هم مثل همیشه ادامه پیدا می‌کنه. فقط زردی تو ۲۴ ساعت اول زندگی فرق داره: یعنی همین الان باید پزشک ببیندش.

چرا نوزاد زرد می‌شه

رنگ زرد از ماده‌ای به اسم بیلی‌روبینه که کبد باید از خون پاکش کنه، و کبد نوزاد چند روز طول می‌کشه تا این کار رو خوب یاد بگیره. برای همین زردی معمولاً روز دوم یا سوم پیدا می‌شه، حدود روز سوم تا پنجم بیشتر به چشم میاد و تا حدود ۲ هفتگی کم‌کم می‌ره؛ تو بچه‌هایی که شیر مادر می‌خورن گاهی بیشتر طول می‌کشه. اگه بیلی‌روبین خیلی بالا بره و درمان نشه، در موارد نادر ممکنه به مغز آسیب بزنه. برای همین اندازه گرفتنش سر وقت مهمه، و درمانش هم جواب می‌ده.

چطور نگاهش کنی

• لباسش رو دربیار و تو نور روز یا یه نور سفید و زیاد نگاهش کن.
• سفیدی چشم، لثه و زیر زبونش رو ببین. روی پوست تیره‌تر، زردی رو این‌جاها و همین‌طور کف دست و پا راحت‌تر می‌شه دید.
• با انگشت آروم روی نوک بینی یا پیشونیش فشار بده و ول کن. اگه جای انگشت قبل از صورتی شدن زرد بود، ممکنه زردی داشته باشه.
• زردی معمولاً از صورت شروع می‌شه و رو به پایین می‌ره. هر چی پایین‌تر رفته باشه، معمولاً بیشتره.

ولی با چشم نمی‌شه فهمید زردی چقدره، حتی برای پزشک. اگه فکر می‌کنی زرد شده، حدس نزن؛ بذار با دستگاهی که روی پوست می‌ذارن یا با آزمایش خون اندازه‌ش بگیرن. تو مراقبت ۳ تا ۵ روزگی هم زردی رو نگاه می‌کنن.

شیر دادن رو ادامه بده

زردی دلیل قطع شیر مادر نیست. شیر، چه شیر مادر چه شیر خشک، کمک می‌کنه بیلی‌روبین دفع بشه. هر وقت خواست شیرش بده و اگه خیلی خواب‌آلوده‌ست، بیدارش کن؛ مرکز بهداشتت معمولاً می‌گه اگه حدود ۳ ساعت گذشته، بیدارش کنی. اگه شیر دادن سخته یا مطمئن نیستی شیر کافی می‌خوره، از مرکز خدمات جامع سلامت نزدیکت کمک بگیر.

چی کار نکنی

• آب‌قند، آب، شیرخشت، ترنجبین، فلوس یا هیچ دمنوش و داروی گیاهی بهش نده. اثرشون ثابت نشده، ممکنه جای شیر رو بگیرن، و با خیال راحتی که بی‌دلیل می‌دن، آزمایش بچه عقب بیفته.
• بچه رو برای درمان زیر آفتاب نذار؛ آفتاب نه درمان زردیه، نه برای نوزاد بی‌خطره. لامپ مهتابی خونه هم کمکی نمی‌کنه و فقط درمان درست رو عقب میندازه.
• تو این هفته‌ها نفتالین (گلوله‌ی ضدبید) و حنا رو از بچه دور نگه دار و اگه شیر می‌دی، باقالی نخور. در موارد نادر، به‌خصوص تو بچه‌هایی که فاویسم (کمبود آنزیم G6PD) دارن، این‌ها زردی رو شدید می‌کنن. اگه کسی تو خانواده فاویسم داره، به پزشک بگو.

اگه درمان لازم بشه

اگه بیلی‌روبین از حدی که پزشک برای سن و شرایط بچه در نظر می‌گیره بالاتر بره، معمولاً نوردرمانی می‌کنن: بچه یه مدت زیر نور مخصوص می‌مونه، بیشتر تو بیمارستان و گاهی با نظر پزشک تو خونه. این مدت هم معمولاً می‌تونی شیرش بدی و بغلش کنی.

کی همون روز پزشک ببیندش

اگه بچه بیشتر از ۲۴ ساعتشه، همون روز با پزشک یا مرکز خدمات جامع سلامت نزدیکت تماس بگیر یا ببرش تا زردیش رو اندازه بگیرن، اگه:

• فکر می‌کنی زرد شده، یا زردیش بیشتر شده یا به شکم و پاهاش رسیده
• رنگش زرد پررنگ یا نارنجی شده، یا کف دست و پاش زرده
• مدفوعش کم‌رنگ، سفید، خاکستری یا گچیه، یا ادرارش زرد پررنگ یا قهوه‌ایه و پوشک رو رنگی می‌کنه؛ یه پوشک رو نگه دار تا نشونشون بدی
• به‌موقع به دنیا اومده و زردیش بیشتر از ۲ هفته مونده، یا نارس بوده و بیشتر از ۳ هفته
• خوب شیر نمی‌خوره، یا خیلی کمتر از همیشه پوشکش رو خیس می‌کنه
• حس می‌کنی یه چیزی درست نیست؛ همین نگرانی برای تماس کافیه